
Ticaret Kanunu 738. Maddesi başlığı her ne kadar karşılık ise madde bunun yanı sıra bir banka ile müşterisi arasında yapılacak bir anlaşmadan söz etmektedir. Muhatap nezdinde bir karşılık bulunması çek düzenlenebilmesi için yeterli değildir. Bunun yanında bu karşılık üzerinde çek keşide edebilmek suretiyle tasarrufta bulunabileceğine dair bir anlaşma yapılması şarttır. Çek anlaşması şeklinde adlandırılan bu sözleşmeyle muhatap banka düzenleyene, kendisi üzerine düzenlediği çekleri ödemeyi vaat eder. Sözleşmenin karşı tarafı olan düzenleyen ise, muhatabın ödediği meblağları kendisine ödemeyi taahhüt eder; bu ödeme kural olarak karşılığın oluşturulması yoluyla sağlanır. Uygulamada bankalar, bir çek anlaşmasının yapılmasını, prensip olarak bir hesabın açtırılması ve bu hesaba belli bir meblağın yatırılması şartıyla kabul etmektedirler. Çek anlaşmasının tarafları banka ile düzenleyendir (TTK md. 783). Çek anlaşması yapabilmek konusunda düzenleyende özel bir ehliyet şartı aranmaz. Fiil ehliyetine sahip herkes (TMK md. 9) bu anlaşmaya taraf olabilir ve sonrasında çek düzenleyebilir. Çek anlaşmasında (muhatap) banka ise Bankacılık Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Banka dışındaki kurumların ya da özel şahısların düzenlenen bir çekin muhatabı olmaları mümkün değildir (TTK md. 783). Çek anlaşmasının geçerliliği herhangi bir şekil şartına tabi tutulmamıştır. Dolayısıyla borçlar hukukundaki şekil serbestisi ilkesi burada da uygulanabilecektir. Yani çek anlaşması sözlü olarak da yapılabilecektir. Ayrıca çek anlaşmasından söz eden Ticaret Kanunu 783/1’de bu anlaşmanın örtülü şekilde dahi yapılabileceği öngörülmüştür. Ancak bu durumun artık daha çok teorik değeri kalmıştır. Ticaret Kanunu’nun aksine Çek Kanunu’ndaki şekil ve düzen hükümleri zorunlu olarak matbu çeki ve yazılılığı öngörmekte, zımni veya sözlü anlaşma ve matbu olmayan çek yasal olarak mümkün olmakla beraber uygulamada gerçekleştirilebilir değildir. Matbu çek hususunda Yargıtay’ın 14.12.1992 tarihli 1992/1 E, 1992/5 K. sayılı içtihadi birleştirme kararı vardır. Çek anlaşması çeşitli sebeplerle sona erebilir. Çek anlaşması banka ile müşteri arasındaki daha geniş kapsamlı bir sözleşmenin yalnızca bir kısmını oluşturuyorsa, bu sözleşmenin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.
Çek anlaşması taraflar arasında sürekli ilişkiler meydana getirdiğinden, ya kararlaştırılan sürenin dolmasıyla, ya feshin bildirimine veya da karşılıklı anlaşma ile sona erdirilebilir.


