Son güncelleme: 19 Temmuz 2026
İstinaf Başvurusu Nedir ve Hangi Kararlara Karşı Yapılır?
İstinaf, ilk derece mahkemesinin kararının bölge adliye mahkemesi tarafından hem hukukî hem de belirli ölçüde maddi yönden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Her karar istinafa açık değildir; kararın türü, dava değeri, kesinlik sınırı ve özel kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Antalya avukat veya Serik avukat desteği arayan kişilerin, kararın yalnız sonucuna değil gerekçesine, dosyada tartışılan delillere ve usul işlemlerine göre başvuru nedenlerini belirlemesi gerekir.
İstinaf yeni bir dava açılması değildir. Başvuru, kararı veren ilk derece mahkemesine sunulan dilekçe ile yapılır ve dosya gerekli işlemlerden sonra yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Kararın İstinafa Açık Olup Olmadığı Kontrol Edilmelidir
Nihai kararların önemli bir bölümü istinafa açık olmakla birlikte kanunda kesin olduğu belirtilen kararlar ve belirli parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklar bakımından farklılık bulunabilir. Parasal kesinlik sınırları yeniden değerleme nedeniyle değişebildiğinden, karar tarihindeki güncel tutar ve özel kanun hükümleri kontrol edilmelidir.
Ara kararlar kural olarak tek başına istinaf edilemez; nihai kararla birlikte ileri sürülebilir. Ancak özel düzenlemeler farklı başvuru imkânları öngörebilir. Kararın sonunda yazan kanun yolu açıklaması önemli olmakla birlikte tek başına belirleyici olmayabilir; yanlış gösterim, kanundaki koşulları değiştirmez.
İstinaf Süresi Ne Zaman Başlar?
Hukuk yargılamasında genel kural olarak istinaf başvuru süresi iki haftadır ve süre, kararın usulüne uygun şekilde taraflara tebliğiyle işlemeye başlar. Özel kanunlarda farklı süreler bulunabilir. Bu nedenle gerekçeli kararın tebliğ tarihi, tebligat zarfı veya UETS kaydıyla birlikte belirlenmelidir.
Sürenin yalnız UYAP’ta kararın görüldüğü tarihten hesaplanması doğru değildir. Tebligat ve süre kontrolü için hukuki süreler nasıl takip edilir? rehberine başvurulabilir.
İstinaf Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
Dilekçede taraf ve karar bilgileri, başvurulan karar, istinaf nedenleri ve istenen sonuç açıkça yazılmalıdır. “Karar hukuka aykırıdır” şeklindeki genel bir ifade çoğu dosyada yeterli değildir. Mahkemenin hangi maddi olayı veya delili yanlış değerlendirdiği, hangi usul kuralının ihlal edildiği ve bu hatanın karar sonucunu nasıl etkilediği açıklanmalıdır.
İstinaf incelemesi kural olarak dilekçede belirtilen nedenlerle sınırlıdır; kamu düzenine ilişkin hususlar ise bölge adliye mahkemesince kendiliğinden gözetilebilir. Bu nedenle başvuru sebeplerinin somut, düzenli ve dosya içeriğiyle bağlantılı olması önemlidir.
İstinaf Başvuru Kontrol Tablosu
| Kontrol alanı | İncelenecek konu | Risk |
|---|---|---|
| Kararın türü | Nihai, ara veya kesin karar olup olmadığı | Kanun yolu kapalı karara başvuru |
| Kesinlik sınırı | Karar tarihindeki güncel parasal sınır | Parasal sınır nedeniyle ret |
| Tebliğ | Fiziksel tebligat veya UETS kaydı | Sürenin yanlış hesaplanması |
| Gerekçe | Usul, delil, maddi olay ve hukuk hataları | Soyut veya eksik başvuru |
| Talep | Kararın kaldırılması, düzeltilmesi veya yeniden karar | Belirsiz sonuç talebi |
| Harç ve gider | Başvuru harcı ve tebligat giderleri | Eksiklik nedeniyle usul işlemleri |
Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
İstinaf dilekçesi, kararı veren ilk derece mahkemesine veya kanunun izin verdiği başka bir yer mahkemesine sunulur. Gerekli harç ve giderler yatırılır. Elektronik başvuru yapılabiliyorsa evrakın doğru dosyaya, uygun belge türü ve elektronik imzayla gönderildiği doğrulanmalıdır.
İlk derece mahkemesi, başvurunun süresinde olup olmadığı ve gerekli işlemlerin tamamlanıp tamamlanmadığı bakımından ön kontrol yapabilir. Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf cevap verebilir ve koşulları varsa katılma yoluyla istinaf talebinde bulunabilir.
İstinaf Kararın İcrasını Durdurur mu?
İstinaf başvurusu, genel olarak kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. İcra ve İflas Kanunu’ndaki icranın geri bırakılması düzenlemeleri ve kararın niteliğine ilişkin özel hükümler saklıdır. Aile ve kişi hâllerine ilişkin bazı kararlar bakımından farklı sonuçlar bulunabilir.
Karar icraya konulmuşsa yalnız istinaf dilekçesi verilmesiyle işlemlerin duracağı varsayılmamalıdır. Teminat, icra dosyası ve mahkeme işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Yeni Delil İstinafta Sunulabilir mi?
İstinaf, tarafların ilk derece yargılamasında sunmadığı her türlü yeni delili serbestçe getirebildiği yeni bir yargılama değildir. İlk derece mahkemesinde usulüne uygun şekilde ileri sürülmediği hâlde istinafta sunulan deliller kural olarak sınırlı biçimde değerlendirilebilir. Mahkemenin usulüne uygun sunulan delili incelememesi veya delilin mücbir nedenle daha önce sunulamaması gibi durumlar ayrıca ele alınabilir.
Bu nedenle istinaf dilekçesinde yeni belge eklemekten önce, belgenin neden ilk derece aşamasında sunulamadığı ve hangi koşul kapsamında değerlendirilmesi gerektiği açıklanmalıdır.
Bölge Adliye Mahkemesi Hangi Kararları Verebilir?
Bölge adliye mahkemesi, ön inceleme sonunda başvuruyu usulden reddedebilir. Esas incelemesinde ilk derece kararını kaldırmadan başvuruyu reddedebilir, kararı kaldırarak yeniden esas hakkında karar verebilir veya yargılamadaki ciddi eksiklikler nedeniyle dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verebilir. İncelemenin duruşmalı veya dosya üzerinden yapılması, dosyanın niteliğine ve kanundaki koşullara göre değişir.
Bölge adliye mahkemesi kararının temyize açık olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Bu konuda temyiz süreci nasıl işler? rehberi incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf süresi kaç gündür?
Hukuk yargılamasında genel süre iki haftadır ve usulüne uygun tebliğle başlar. Özel kanunlarda farklı süreler bulunabileceğinden karar türü ayrıca kontrol edilmelidir.
Gerekçeli karar tebliğ edilmeden istinaf başvurusu yapılabilir mi?
Karar öğrenilmişse başvuru yapılması mümkün olabilir; ancak gerekçeli karar görülmeden başvuru nedenlerinin eksiksiz hazırlanması güçleşebilir. Süre ve strateji dosyaya göre değerlendirilmelidir.
İstinaf dilekçesinde yalnız kararın bozulması istenebilir mi?
Başvuru nedenleri ve istenen sonuç somutlaştırılmalıdır. Hangi hata nedeniyle hangi kararın verilmesinin talep edildiği açıkça belirtilmelidir.
İstinafta duruşma yapılır mı?
Her dosyada duruşma yapılmaz. Kanundaki koşullara ve incelemenin niteliğine göre dosya üzerinden veya duruşmalı inceleme gerçekleştirilebilir.
İstinaf başvurusu yapınca icra takibi durur mu?
Genel olarak kendiliğinden durmaz. Kararın niteliği ve icranın geri bırakılması koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Karşı taraf istinaf etmediyse sonradan başvurabilir mi?
Karşı tarafın dilekçesine cevap verirken koşulları varsa katılma yoluyla istinaf gündeme gelebilir. Bu imkânın kapsamı ve sonucu somut dosyaya göre incelenmelidir.
Bölge adliye mahkemesi yeni bir karar verebilir mi?
Evet. Koşulları varsa ilk derece kararını kaldırarak yeniden esas hakkında karar verebilir; bazı durumlarda dosyayı yeniden görülmek üzere gönderebilir.
İstinaf Gerekçelerinin Dosyaya Göre Hazırlanması
İstinaf dilekçesi, ilk derece kararının yalnız sonucunu değil, kararın gerekçesini ve yargılama sürecindeki hataları hedeflemelidir. Avukat Selin ÖNEM KONUR, Likya Hukuk Danışmanlık bünyesinde gerekçeli kararın, delillerin ve kanun yolu koşullarının somut dosya üzerinden değerlendirilmesine destek sunar. Başvuru süresi dolmadan görüşme talep etmek için bize ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayların hukuki özellikleri farklılık gösterebileceğinden, içerikteki açıklamalar kişiye özel hukuki danışmanlık yerine geçmez.
